Adapun mengenai perangai beliau dalam hal menepati janji dan menyarnbung sanak keluarga adalah sangat terkenal. Telah diriwayatkan, bahwa beliau menerima utusan Najasyi, Raja Ethiopia, yang mana sejumlah sahabat beliau berhijrah ke negeri raja tersebut, maka beliau memuliakan mereka.
Beliau melayani utusan itu dengan diri beliau, sehingga para sahabat berkata: “Cukup engkau serahkan pada kami”, Rasul bersabda: “Mereka memuliakan sahabat-sahabat kami dan saya ingin membalas mereka” Beliau pernah didatangi ayah susuan beliau, lalu diletakkanlah sebagian pakaian beliau, dan menyuruh ayah susuan itu duduk di atasnya, kemudian belial, menerima ibu susuan beliau dan diletakkanlah secarik pakaian beliau, dan menyuruh ibu tersebut duduk di atasnya.
Kemudian beliau menerima saudara sesusuan beliau, lalu beliau mendudukkannya di hadapan beliau. Tersebut dalam hadits-hadits tentang sifat beliau, bahwa beliau itu suka menyambung persaudaraan, menanggung resiko, memuliakan tamu, menolong orang yang tidak punya dan para penegak kebenaran.
Mengenai kerendahan hati (tawadh’) beliau, kendatipun kedudukan dan derajat beliau amat tinggi, namun beliau berendah diri, hal itu tampak pada sabda beliau:
“Saya ini hanyalah hamba Allah, saya makan sebagaimana hamba itu makan, dan saya duduk sebagaimana hamba yang lain duduk.”
Beliau senantiasa naik keledai dan mengiringkan di belakangnya, beliau menjenguk orang-orang miskin, duduk-duduk dengan orang fakir, memenuhi Setiap undangan hamba sahaya, duduk dan bergaul dengan sahabat-sahabat beliau, duduk dalam satu majlis hingga majlis itu selesai, beliau diajak (untuk makan) roti gandum, beliau pun memperkenankannya, beliau makan bersama pelayan, beliau haji dengan barang bawaan yang sudah buruk, yang terdapat pakaian bulu yang tidak mencapai harga empat dirham, padahal beliau telah menghadiahkan seratus unta pada waktu haji itu.
Di rumah, beliau meringankan keluarga, memeras (susu) domba, menambal pakaian, menjahit sandal, menyapu rumah, memberi makan unta, melayani diri sendiri, membawa sesuatu yang beliau beli di pasar, padahal banyak hamba sahaya dan pelayan beliau, mereka itu merindukan untuk melayani beliau, tetapi beliau suka berbuat demikian, karena rendah hati (tawadhu”) dan untuk memberikan pelajaran kepada umatnya.
Adapun keadilan, keperwiraan dan kebenaran lidah beliau beliau saw., adalah orang yang paling adil, paling perwira dan paling benar lidahnya sejak kecil. Musuh-musuh beliau mengakui yang demikian ini. Beliau diminta untuk memberi keputusan pada masa jahiliyah sebelum Islam. Ada riwayat, bahwa tangan beliau tidak pernah sama sekali menyentuh wanita yang bukan mahram. Tidaklah beliau disuruh memilih dua hal, kecuali beliau memilih yang termudah selagi tidak berdosa. Jika berdosa, maka beliau adalah orang yang paling cepat menjauh daripadanya.
Beliau membagi hari menjadi tiga bagian, sebagian untuk beribadah kepada Tuhan, sebagian untuk kemaslahatan keluarga, dan sebagian untuk diri beliau. Waktu pribadi beliau dibagi antara beliau dan masyarakat, beliau bersabda:
“Sampaikan kebutuhan orang yang tidak terjangkau oleh penyampaianku,sesungguhnya barangsiapa yang menyampaikan kebutuhan orang yang tidak mampu, maka Allah akan memberi keamanan baginya pada hari kejutan besar.”
Beliau terkenal jujur di antara kawan-kawan beliau, sejak dari permulaan pertumbuhan beliau, sehingga beliau mendapat gelar Al-Amin. Sesudah beliau diutus, orang-orang musyrik berkata: “Sesungguhnya kami tidak mendustakan engkau, tetapi mendustakan apa yang engkau bawa” Allah kemudian menurunkan firman-Nya:
“Maka sesungguhnya mereka itu tidak mendustakan kamu, tetapi orang-orang yang zhalim itu menentang ayat-ayat Allah.”
Adapun kewibawaan, diam dan keteladanan beliau saw. jelas sudah terkenal. Beliau adalah orang yang paling berwibawa dalam majlis, hampirhampir sedikit pun tidak keluar jenaka beliau, beliau banyak diam, tidak bersabda, kecuali bila diperlukan, tertawa beliau hanya senyum, sabda beliau adalah sebenar-benar perkataan, tidak berlebih-lebihan. Sahabat-sahabat pun jika ingin tertawa di hadapan beliau, adalah cukup senyum, karena menghormat beliau. Majlis beliau adalah majlis yang santun, malu, baik dan tepercaya. Apabila beliau bersabda, maka teman-teman beliau diam tidak berbicara seolah-olah di kepala mereka ada burung.
Sebaik-baik petunjuk adalah petunjuk beliau. Diamnya beliau itu mencerminkan empat perkara, yaitu santun, waspada, disiplin dan berpikir.
Adapun mengenai kezuhudan beliau terhadap dunia, maka cukuplah bagi kami untuk mengetahuinya berdasarkan kesederhanaan, yang merasa cukup dengan sedikit harta dunia. Beliau menjauh dari kemewahannya, padahal dunia telah diberikan kepada beliau secara keseluruhan, dan kemenangannya dalam berperang terus beliau capai, sedangkan Allah telah memudahkan bagi beliau mendapat rampasan-rampasan harta benda dan rezki yang lapang danbaik. Seandainya beliau menghendaki, niscaya beliau lapang dalam harta dan mengambil perhiasan-perhiasan yang mahl, tetapi beliau tidak menyukainya.
Beliau mencukupkan diri dengan harta yang paling sedikit, dan cukuplah bagi kami tentang riwayat yang sampai, bahwa beliau tidak pernah kenyang dengan roti gandum dua hari berturut-turut, beliau tidak meninggalkan dinar, tidak domba dan tidak pula unta. Beliau hanya meninggalkan sebilah pedang, bighal dan sebidang tanah yang telah beliau sedekahkan. Tikarnya adalah kulit yang disamak, yang berisi sabut.
Kadang-kadang beliau tidur di atas tikar dari pelepah kurma)sehingga meninggalkan bekas di lambung beliau yang mulia a.s. Beliau tidur dengan perut yang lapar, berguling-guling sepanjang malam karena lapar. Namun, hal itu tidak menghalangi beliau untuk berpuasa di siang harinya. Seandainya beliau mau, niscaya beliau mengumpulkan pergudangan bumi dan buah-buahannya, sehingga mewahlah kehidupan beliau.
Salah seorang istri beliau berkata: “Saya selalu menangis, karena kasihan kepada nabi dengan apa yang saya lihat, saya usapkan tanganku pada perut beliau, karena beliau lapar seraya saya ucapkan: “Dirikulah sebagai tebusanmu. Seandainya engkau memohon dunia yang cukup untuk makanan pokokmu”. Lalu beliau bersabda:
“Tidak ada artinya dunia bagiku. Saudara-saudaraku adalah para rasul yang mempunyai keteguhan hati (ulul azmi) dari para rasul, mereka sabar pada sesuatu yang lebih sempit daripada ini, mereka telah melewati keadaan mereka dan menghadap Tuhan mereka, maka Tuhan memuliakan tempat kembali mereka dan mengagungkan pahala mereka, maka aku malu kepada Allah, jika aku mewah dalam kehidupanku, hingga besok Tuhan mengurangkan aku menjadi di bawah mereka. Tiada suatu pun yang lebih aku cintai daripada menyusul saudara-saudara dan kekasih-kekasihku.”
Apabda kami kemukakan seluruh akhlak beliau yang terpuji dan sifatsifat beliau yang agung secara panjang-lebar, niscaya membutuhkan pembahasan yang luas, yang tidak mungkin termuat dalam kitab yang ringkas ini.
One Comment